Trang chủ Giải mã thế giới Giải mã nghi thức lễ hội Katê của tộc người Chăm7 min...

Giải mã nghi thức lễ hội Katê của tộc người Chăm7 min read

24
0
Lễ hội Katê
Lễ hội Katê

Lễ hội Katê diễn ra vào ngày 1 tháng 7 theo lịch người Chăm, rơi vào ngày 25/9 – 25/10 dương lịch của người Kinh.

Đây là lễ hội không chỉ mang ý nghĩa tưởng nhớ ông bà tổ tiên mà còn nhằm mục đích cầu mong sự bình an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và sự hòa hợp của con người, vạn vật trên Thế Giới này.

Đây cũng là dịp để các chàng trai, cô gái phô diễn tài năng của mình với những điệu nhảy múa, điệu kèn làm lay động lòng người.

Katê là lễ hội văn hoá du lịch đầu tiên và duy nhất sử dụng nhiều nhạc cụ, nào là kèn Samanai, trống Ginăng, kèn Kanni… với hai phần chính là lễ và hội, được diễn ra xuyên suốt trong 3 ngày liền.

Lễ hội Katê đặc sắc
Lễ hội Katê đặc sắc

Thành phần tham gia: 

Thầy cả sư trụ trì làm chủ lễ – Pô Dhia, thầy kéo đàn Kanhi kim hát thánh ca – Ôn Kadhar, bà bóng dâng lễ vật cho thần – Muk Payâu, ông từ chủ trì cho buổi lễ tắm tượng –  Camưnay, tu sĩ Bà La Môn phụ lễ cùng người dân Chăm.

Lễ vật dâng cúng: 

Một con dê, 3 con gà, 5 mâm cơm canh, 1 mâm cơm muối vừng, 3 ổ bánh gạo và hoa quả, rượu, trứng, trầu cau và xôi chè… 

Nghi thức cho phần lễ:

    • Lễ rước y trang:
      • Nghi lễ được người Chăm thực hiện với phần đón nhận y trang từ người Raglai – tộc người có vai trò giữ hộ y trang, sau đó đặt y trang của Nữ thần mẹ xứ sở vào một ngôi đền gần tháp.
      • Trước khi nghi lễ diễn ra, ông Từ sẽ dâng cúng lễ vật để xin phép thần được rước y trang về tháp, lễ vật gồm có trứng, rượu và trầu cau.
    • Lễ mở cửa tháp:
      • Nghi lễ thực hiện song song với nghi thức tắm thần, do vị cả sư và ông Từ chủ trì điều hành, hai ông sẽ dâng lễ vật gồm trứng, rượu, trầu cau, nước tắm thần( pha trầm hương)…để tiến hành nghi lễ.
      • Trong quá trình thực hiện nghi lễ, vị cả sư sẽ đọc vài câu thơ trong kinh hành lễ: ” Chúng con lấy nước từ sông lớn/ Chúng con đội về tháp tắm thần/ Thần là thần của trời đất/ Chúng con lấy những tấm khăn đẹp nhất/ Lau mồ hôi trên mình, tay chân của thần,…”.
      • Ông Từ thì phụ trách tưới nước tắm thần lên tượng Siva ngự trên vòm cửa chính của tháp.
      • Sau đó, thầy kéo đàn Kanni và bà bóng ngồi bên tượng thần Nadin ngay trước cửa tháp để hát lễ xin mở cửa tháp, với câu hát như sau: “Hãy xông hương trầm bằng lửa thiêng/ Hương trầm của người trần dâng lễ/ Hương trầm bay toả ngát không gian/ Chúng con xin mở cửa tháp cúng thần”.
    • Lễ mặc y phục: Ông Từ và bà bóng phụ trách mặc xiêm y cho tượng thần, đầu tiên là váy rồi đến áo, cùng với đó là tiếng hát của thầy co ke song hành với một bài hát thánh ca.
    • Đại lễ: được diễn ra sau cùng với sự góp mặt chính của bà bóng, vị cả sư, thầy kéo đàn… Thầy cò ke sẽ hát mời 30 vị thần với 1 vị là 1 bài khác nhau. Còn thầy cả sư thì phụ trách đọc kinh cầu nguyện và kết thúc là màn múa thiêng của bà bóng.

Nghi thức phần hội:

      • Song song với điệu múa thiêng của bà bóng bên trong tháp để kết thúc đại lễ, bên ngoài bắt đầu vào hội.
      • Với nhiều tiết mục đặc sắc không thể bỏ lỡ như điệu trống Ginăng, điệu kèn Saranai, điệu múa cuồng say của những cô gái Chăm.
Mọi người tham gia đàn, múa trong phần hội của Lễ hội Katê
Mọi người tham gia đàn, múa trong phần hội của Lễ hội Katê

Thông thường, lễ hội Katê ở Tháp sẽ thiên về phần lễ nhiều hơn, còn lễ hội Katê ở làng thì thiên về phần hội hơn.

Và người chủ trì lễ hội Katê làng không phải là những chức sắc tôn giáo mà là chủ làng – Pô Paley hoặc già làng, người có uy tín nhất và tinh thông phong tục tập quán nhất.

Khác với lễ hội Katê Tháp, mọi người thường tập trung làm nghi lễ tại Tháp và giải tán sau khi lễ hội kết thúc và trước hôm diễn ra lễ Katê, dân làng thường tập trung lại để quét dọn đền miếu, chuẩn bị sân khấu, sân chơi và chuẩn bị lễ vật để dâng cúng.

Còn lễ hội Katê làng được xem như là Tết nguyên đán của người Kinh, nhà nhà sum vầy, cúng lễ mong tổ tiên thần linh phù hộ cho con cháu, gia đình hưng thịnh, bình an và viếng thăm người thân, bạn bè, xóm làng để chúc tụng nhau sức khoẻ, công việc…

Lễ hội Katê là lễ hội mang đậm nét văn hoá Chăm và lưu giữ nhiều dấu ấn lịch sử. Tuy cộng đồng người Chăm chịu nhiều ảnh hưởng từ nền văn hoá Ấn Độ nhưng họ đã có riêng cho mình một nền văn hoá truyền thống bản địa.

Trong nghi lễ của lễ hội Katê vẫn có nghi thức thờ cúng thần Siva nhưng thường mỗi tháp sẽ thờ riêng một vị vua có nhiều công với thần dân nhất, và tên của vị vua đó sẽ được đặt cho tháp, nên ngày nay bạn dễ dàng nhận thấy tên nhiều tháp Chăm ở Bình Thuận, Ninh Thuận… cũng chính là tên vua như Tháp Pô Klong Garai, tháp Pô Nưgar, Tháp Pô Rômê.. 

TRẢ LỜI

Vui lòng nhập bình luận của bạn!
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

32 + = 37